# Kiểm tra shell hiện tại
echo $SHELL          # /bin/bash hoặc /bin/zsh
echo $BASH_VERSION   # 5.2.15(1)-release

# Liệt kê tất cả shell có sẵn trên hệ thống
cat /etc/shells

# Chuyển đổi shell tạm thời
bash    # chuyển sang bash
zsh     # chuyển sang zsh
exit    # thoát shell hiện tại, quay về shell trước

# Cấu trúc: command [options] [arguments]
ls -la /home

# command = ls (liệt kê nội dung thư mục)
# options = -la (-l: dạng danh sách dài, -a: hiện file ẩn)
# argument = /home (thư mục cần liệt kê)

# Short options (viết tắt 1 ký tự, dùng dấu -)
ls -l -a -h       # tách riêng
ls -lah            # gộp lại (tương đương)

# Long options (viết đầy đủ, dùng --)
ls --all --human-readable

# Đọc hướng dẫn lệnh
man ls             # manual page đầy đủ
ls --help          # trợ giúp ngắn gọn
type ls            # kiểm tra lệnh là built-in hay external

# In thư mục hiện tại
pwd                  # /home/user (Print Working Directory)

# Di chuyển thư mục
cd /etc              # đường dẫn tuyệt đối (absolute path)
cd Documents         # đường dẫn tương đối (relative path)
cd ~                 # về thư mục home ($HOME)
cd -                 # quay lại thư mục trước đó
cd ..                # lên thư mục cha
cd ../..             # lên 2 cấp thư mục cha

# Liệt kê nội dung
ls                   # danh sách cơ bản
ls -l                # dạng dài (permissions, owner, size, date)
ls -a                # hiện file ẩn (bắt đầu bằng dấu .)
ls -lh               # -l + human-readable size (KB, MB, GB)
ls -R                # đệ quy (liệt kê cả thư mục con)
ls -lt               # sắp xếp theo thời gian sửa đổi

# Cây thư mục (cần cài đặt: brew install tree / apt install tree)
tree -L 2            # hiển thị cây thư mục, sâu 2 cấp
tree -d              # chỉ hiện thư mục (không hiện file)

# Tạo thư mục
mkdir projects                    # tạo 1 thư mục
mkdir -p projects/web/src/css     # tạo nested (tự tạo thư mục cha nếu chưa có)

# Tạo file rỗng / cập nhật timestamp
touch index.html
touch file1.txt file2.txt file3.txt   # tạo nhiều file cùng lúc

# Sao chép
cp file1.txt backup.txt          # copy file
cp -r projects/ projects_backup/  # copy thư mục (recursive)
cp -i file1.txt file2.txt         # hỏi xác nhận trước khi ghi đè (-i = interactive)

# Di chuyển & đổi tên
mv old_name.txt new_name.txt     # đổi tên file
mv file1.txt Documents/          # di chuyển file vào thư mục
mv *.txt archive/                # di chuyển nhiều file theo pattern

# Xóa — CẨN THẬN! Không có thùng rác (Trash)
rm file1.txt                     # xóa file
rm -r old_folder/                # xóa thư mục và nội dung bên trong
rm -f stubborn_file.txt          # xóa không hỏi (force)
rm -rf temp/                     # xóa thư mục force + recursive
# ⚠️ CẢNH BÁO: KHÔNG BAO GIỜ chạy rm -rf / hoặc rm -rf ~

# Liên kết (Links)
ln file.txt hardlink.txt         # Hard link (cùng inode, cùng dữ liệu)
ln -s /path/to/file symlink.txt  # Symbolic link (shortcut, trỏ đến path)
ls -l symlink.txt                # hiện -> /path/to/file

# Đọc output ls -l:
# -rwxr-xr-- 1 user group 4096 Jun 24 10:00 script.sh
# │├─┤├─┤├─┤
# │ │   │  └── Others: r-- (chỉ đọc = 4)
# │ │   └───── Group:  r-x (đọc + thực thi = 5)
# │ └───────── Owner:  rwx (đọc + ghi + thực thi = 7)
# └──────────── Loại: - (file), d (directory), l (symlink)

# chmod — thay đổi quyền
chmod 755 script.sh              # Owner=rwx(7), Group=r-x(5), Others=r-x(5)
chmod 644 readme.txt             # Owner=rw-(6), Group=r--(4), Others=r--(4)
chmod u+x script.sh              # thêm quyền execute cho Owner (symbolic)
chmod g-w file.txt               # bỏ quyền write cho Group
chmod a+r public.txt             # thêm quyền read cho All (owner+group+others)
chmod -R 755 my_project/         # áp dụng đệ quy cho cả thư mục

# chown — thay đổi chủ sở hữu
sudo chown newuser file.txt              # đổi owner
sudo chown newuser:newgroup file.txt     # đổi owner và group
sudo chown -R www-data:www-data /var/www # đệ quy

# chgrp — thay đổi nhóm
sudo chgrp developers project/

# Quyền đặc biệt
chmod u+s program     # SUID: chạy với quyền owner (ví dụ: passwd)
chmod g+s shared_dir/ # SGID: file mới trong thư mục kế thừa group
chmod +t /tmp         # Sticky bit: chỉ owner mới được xóa file của mình

# sudo — chạy lệnh với quyền superuser (root)
sudo apt update       # ví dụ: cập nhật package list trên Ubuntu
whoami                # kiểm tra user hiện tại
sudo whoami           # root